Tôi so sánh thế không phải có ý là “hoài ngoại, bài nội” nhưng để suy tư hai chữ trách nhiệm nơi quê hương chúng ta, những con đường lồi lõm ổ gà ổ vịt thậm chí ổ trâu ổ voi gây bao tai nạn, trách nhiệm thuộc về ai? Đường sá chỉ là một phần nhỏ trong xã hội, nếu đường sá đã vậy thì các công trình lớn nhỏ sẽ như thế nào? Tôi và bạn bè thường bàn luận, nhìn vào đường sá giao thông biết cách tổ chức, tinh thần trách nhiệm của cả xã hội. Tôi không kết luận gì nhưng để ngỏ, chắc rằng bạn sẽ có câu trả lời. Nhưng có lẽ ai cũng có cho rằng: đất nước chúng ta hôm nay thiếu những con người mang trên vai hai chữ “trách nhiệm”, dù rằng cũng có nhiều anh em đã sống rất trách nhiệm với công vụ.

Vâng, hai từ “trách nhiệm” rất nặng nề, nhưng rất cao quý... trong xã hội. Nơi niềm tin, trách nhiệm là hoa quả đức tin.

Trong sách Ngôn sứ Isaia, ông Sếpna cai quản đền thờ của Chúa vì ông bất xứng nên bị cách chức, và Chúa giao cho ông Êliakim. Chính Người ban ơn giúp ông chu toàn bổn phận như Ngài đã hứa (x. Is 22, 19- 29), chu toàn bổn phận trong tinh thần trách nhiệm được nhận vinh quang từ nơi Thiên Chúa.

Nhờ tin và biểu lộ niềm tin vào Đức Kitô là Con Thiên Chúa, Simon - Phêrô được Ngài trao cho "chìa khóa Nước Trời", chìa khóa mở đóng, biểu tượng trách nhiệm cai quản Hội thánh, trách nhiệm được Thiên Chúa luôn hỗ trợ để ông được hoàn thành: «Anh là Phê-rô, nghĩa là Tảng Đá, trên tảng đá này, Thầy sẽ xây Hội Thánh của Thầy, và quyền lực tử thần sẽ không thắng nổi…” ( Mt 16, 18- 20).

Trong xã hội nói chung, nơi tất cả các tổ chức lớn nhỏ nói riêng rất cần tinh thần trách nhiệm để bảo đảm sự hiện hữu và phát triển mưu ích cho tha nhân. Vâng, nếu mỗi người thực hiện nghiêm túc trách nhiệm của mình thì xã hội sẽ phát triển không ngừng, tổ chức, gia đình được kiến tạo và xây dựng hạnh phúc dưới góc cạnh nhân văn. Xây dựng xã hội hướng về nước trời theo ý muốn của Thiên Chúa dưới khía cạnh của niềm tin.

Theo Đoàn Nhật Tân, trong Một nền giáo dục nhân bản và dân tộc, (Sài Gòn, Nguyễn Bá Tòng, 1966, p.26), con người phải có trách nhiệm trong những gì họ làm, đó là sự công bằng và kính trọng với người khác và với cả chính mình. Người mạnh tinh thần trách nhiệm biểu lộ đặc tính xã hội mà mọi người là thành viên của cộng đồng đó là bổn phận của kiếp nhân sinh.

Vâng, khi sống trách nhiệm, chúng ta ý thức mình có bổn phận với anh em và phục vụ mọi người qua trách nhiệm với cả tấm lòng thành thật. Tinh thần văn hóa Việt còn day thực thi tinh thần trách nhiệm cách quyết liệt

“Ai ơi đã quyết thi hành,

                Đã đốn thì vác cả cành lẫn cây” (ca dao)                 

Với người mang Đức tin Kitô, tinh thần trách nhiệm còn là tiếng nói niềm tin, niềm tin sống động mà Phêrô đã tuyên xưng và sống chết cả đời.

Nhưng, trong thực tế, chúng ta đang nhìn thấy hiện hữu trên khắp quê hương Việt Nam, từ công trình lớn nhỏ, đến cách quản lý công việc: “Cha chung không ai khóc”. Hơn lúc nào hết, quê hương Việt Nam cần có những con người mang tinh thần trách nhiệm, một tinh thần quả quyết nhận và thực thi như Phêrô đã nhận từ nơi Thầy mình và sống, lèo lái con tàu giữa những phong ba bão tố, có lúc chính ông cảm thấy mệt mỏi bởi sự truy bắt của quân La Mã, nhưng Chúa đã hiện ra và trợ lực ông, ông tiếp tục gánh vác và ông đã đổ máu đào để làm tròn trách nhiệm được giao.

Tôi và bạn cũng nhìn vào tinh thần đảm đương trách nhiệm của Phêrô, tấm gương đó cần phản chiếu ở mỗi người chúng ta, một tinh thần trách nhiệm quyết liệt trước hết cho tương lai cho chính mình đầu tiên qua việc rèn luyện học hành nơi bản thân, kế tiếp tinh thần làm việc trong trách nhiệm được đào tạo cho sự phát triển gia đình, sự phồn thịnh của quốc gia, của nhân loại. Chính lúc sống hai chữ trách nhiệm, là biểu lộ đức tin vào Thầy Giêsu - Đấng đã giao trách nhiệm quản lý trần thế.

            Như Chúa Giêsu khi trao trách nhiệm cho Phêrô Ngài đã đào tạo cách tiệm tiến xuyên qua đời ông: Thầy Giêsu đã chuẩn bị trước cho Phêrô nhiệm vụ “chăm sóc đoàn chiên” ngay vào giây phút đầu tiên ông gặp gỡ, Ngài đã gieo vào tâm hồn ông ‎ý niệm trách nhiệm: “Anh sẽ được gọi là Phêrô” (Ga 1, 42) và “trở nên kẻ chài lưới người” (Lc 5, 10). Quảng đại nhiệt thành tuyên xưng “Thầy là Đức Kitô Con Thiên Chúa hằng sống” (Mt 16, 17); Ý thức bản thân khi thưa với Chúa: “Lạy Chúa, xin tránh xa con vì con là kẻ tội lỗi” (Lc 5, 8); Ông yếu đuối chối Thầy ba lần khi Đức Giêsu bị bắt (x. Ga 18, 17-27). Voi cái nhìn của Đức tin và khoan dung, trong yếu đuối Chúa dạy Phêrô bài học trách nhiệm đỡ nâng: “Phần con, hỡi Phêrô, sau khi đã trở lại, con hãy củng cố các anh em của con” (Lc 22, 32). Vâng, để tinh thần trách nhiệm lan tỏa trong xã hội, cần giáo gieo vào con em ngay từ thời bé thơ tu nơi gia đình đến học đường lương tâm trách nhiệm. Trước hết, chúng ta cũng đào tạo lương tâm trách nhiệm dưới cái nhìn nhân văn qua bước tiệm tiến:

·         Giáo dục ý thức bản thân: ý thức việc học hành, ý thức các hành vi cá nhân

·         Tập tham gia vào các công việc của gia đình từ những việc nhỏ được giao phù hợp với sức của mọi người tùy theo tuổi tác.

·         Hướng dẫn các em tham gia vào các chương trình hành động của xã hội, của tôn giáo. Đặc biệt với các em học sinh, các nhà sư phạm, phụ huynh cần dẫn dắt đến các hành động xã hội nơi trường học và các hội đoàn. Cắt nghĩa cho các em ý nghĩa các hành động đó và ý thức lương tâm trách nhiệm công dân.

Hơn thế nữa, qua tác động của đức tin, người lớn làm gương cho các em qua nơi gia đình, trong công sở, quyết thi hành nhiệm vụ của mình trong tinh thần Tin Mừng, tinh thần tuyên xưng Đức tin như Phêrô đã mạnh mẽ tuyên xưng.

Chiêm ngưỡng hình ảnh Phêrô với niềm tin sắt son, với hai chữ trách nhiệm mang trên vai, tôi và bạn được mời gọi trong đức tin đảm đương trách nhiệm mà chúng ta được giao trong xã hội, nơi gia đình tất cả công việc lớn nhỏ, chúng ta thực thi nó với cả trái tim và hết khả năng: dù là anh phu quét, là người thầy dạy đứng trên bục giảng vì sự nghiệp trăm năm trồng người, đến các kỹ sư chuyên viên tìm tòi sáng tạo cho sự phát triển, hay nhà quản lý với ý thức trách nhiệm cộng đồng…

Chúng ta tuyên xưng đức tin vào Chúa và người gọi đích danh chúng ta như gọi Phêrô, Ngài đang xây Giáo Hội, xã hội hướng về nước Trời nơi tôi và bạn. Chúng ta không thể là đá tảng như Phêrô nhưng là những lát gạch – trách nhiệm mà Thiên Chúa dùng để xây dựng nhân loại theo kiểu mẫu của nước Trời, chính Giáo hội xây trên đá Phêrô là hình tượng tiêu biểu.

                                 Hạnh phúc cho bạn nếu sống trách nhiệm trong niềm tin,

                                 tương lai rạng rỡ, quê hương rạng vinh,

                                 xã hội trở nên phồn thịnh – nước trời giữa trần gian.

            Vâng, mong thay: tôi, bạn, tất cả chúng ta mang ý thức trách nhiệm.

    Linh muc Vinhsơn, Sàigon 23/8/2008