Tin mừng Mt 13,24-43 Chúa Giêsu dùng 3 dụ ngôn: Dụ ngôn về lúa và cỏ lùng trong cùng một ruộng; Dụ ngôn về hạt cải lớn lên trong ruộng; Dụ ngôn về nắm bột dậy men. Trong Hy ngữ, danh từ parabolô (tiếng Pháp parabole) dịch chữ hy bá mâshâl là tiếng chỉ mọi loại giáo huấn dưới hình thức so sánh (đặc tính của dụ ngôn), nhiều khi khó hiểu, cho nên người ký lục "cố moi ra nghĩa bí ẩn của các câu ví, lăn lộn với những câu thai của dụ ngôn" (Hc 39, 3).
Trong dụ ngôn thứ nhất, cùng với lúa, có sự hiện hữu của cỏ lùng, "cỏ lùng" là một loại cỏ dại gọi là darnel. Loại cỏ dại này rất là giống cây lúa khi mới mọc lên, nên rất khó phân biệt với lúa. Chỉ khi trổ bông thì mới khác với lúa, lúc đó thì rễ của cỏ và lúa đã quấn với nhau nên không thể nhổ một mình cỏ được. Hạt cỏ thì lại độc không ăn được.

Tâm hồn chúng ta được trình bày bằng hình ảnh thửa ruộng. Một thửa ruộng có lúa tốt xanh tươi nhưng cũng hiện hữu cỏ lùng phát triển không kém tựa lúa xanh và có khi nhìn thấy giống nhau. Dụ ngôn lúa và cỏ lùng trong cùng thửa ruộng nói về thân phận con người luôn mang trong mình những cuộc đấu tranh giữa tốt và xấu, giữa chọn Thiên Chúa và chọn đối nghịch với Ngài. Một cuộc tranh đấu không ngừng, chỉ chấm dứt, phân thắng bại khi kết thúc đời người ở trần gian…

Trong cuộc sống nhân sinh, nếu Thiên Chúa nhổ cỏ lùng - tiêu diệt sự ác, thì chắc chắn không ai trong chúng ta có thể sống sót, bởi vì như lời Thánh Vịnh đã diễn tả: "Từ trong lòng mẹ, tôi đã là tội nhân, thoạt sinh ra, tôi đã mắc tội rồi » (Tv 51, 7). Tình thương thì nhẫn nại, nên Thiên Chúa luôn chờ đợi thiện chí hoán cải của từng người, đồng thời Ngài còn ban ơn nâng đỡ họ trên mọi bước đường đời, để lúa thêm xanh tốt và lan toả, triệt hạ cỏ lùng để rồi cuối cùng, ngày thầm phán mới tới, ngày xét xử tuyệt đối công mình và không ai có thể trách cứ Ngài là đã không dủ lòng thương xót. Sách Khôn Ngoan, cũng nói về sự nhẫn nại của Chúa: "Nhưng dầu Chúa là chủ tể sức mạnh, Chúa xét xử nhân hậu, và Chúa cai trị chúng con với nhiều khoan dung... » (Kn 12, 16).

Từ ý nghĩa của dụ ngôn, tôi, bạn nhìn vào cuộc đời minh, và thấy rõ ràng nơi chúng ta một cuộc đời luôn hiện hữu những tâm tình tốt lành, những việc làm Thánh Thiện nở hoa, nhưng cũng chính con người tôi cũng không ít những ích kỷ nhỏ nhen, những hành động mang sắc thái của cỏ lùng…., Có những tật xấu khiếm khuyết làm ta rất khổ sở dù đã làm đủ cách như người thợ xin chủ vườn, “nhổ tận gốc cỏ lùng”, nhưng nó vẫn cứ hiện hữu trong cuộc đời ta, xin đừng thất vọng mà hãy kiên tâm nỗ lực sống, Thiên Chúa luôn kiên nhẫn chờ đợi, Ngài đã sai Con của Ngài đến không phải để lên án thế gian, nhưng để thế gian nhờ tin vào Người Con ấy mà được cứu độ (Ga 3,17-18). Thế gian nhờ vào Ngài để lúa chín vàng xanh tốt cho vào kho lẫm và để cỏ lùng được tận diệt khi Ngài đến trong vinh quang. Ngài còn luôn tỏ ra kiên nhẫn với con người mang thửa ruộng đầy cỏ lùng - tội lỗi: "Ta không muốn kẻ gian ác phải chết, nhưng muốn nó ăn năn sám hối và được sống" (Ed 33,11). Chính vì tin vào thiện chí và lòng hướng thượng của những kẻ gian ác mà vị chủ ruộng (tức Thiên Chúa) đã trì hoãn việc nhổ cỏ lùng ngay, vì Ngài chẳng muốn nhổ lầm những mầm lúa tốt trong tâm hồn những kẻ ác (x. Mt 13, 29). Trong kinh nghiệm của Bí tích Hòa giải, tôi và bạn có sự cảm nghiệm sự khoan dung của Thiên Chúa đối với bản thân mình, và sự hiện hữu cỏ lùng trong tâm, dù đã cố gắng. Kinh nghiệm này khiến chúng ta càng phó thác vào tình thương của Chúa mà tiến bước trong cuộc sống, Thiên Chúa luôn nhẫn nại, chúng ta cũng hãy nhẫn nại với bản thân mình và cố gắng mỗi ngày sửa, vượt khó.

Dụ ngôn lúa và cỏ lùng trong cùng thửa ruộng, cũng cắt nghĩa được sự thiện và sự ác giữa cuộc sống hàng ngày, chấp nhận sống trong một thế giới mà nơi nào cũng có kẻ tốt người xấu tựa lúa và cỏ lùng nhu ánh sáng và bóng tối luôn xen kẽ nhau trong cuộc sống, Thánh Gioan đã chỉ sự đối lập giữa con cái ánh sáng và con cái bóng tối (x Ga 1). Vâng, nhìn vào thế giới, chúng ta sẽ thấy có những ánh sáng, lúa là lòng yêu thương, bác ái, nhân hậu, từ bi, quan tâm giúp người. Nhưng cũng  hiện hữu của cỏ lùng - bóng tối là ích kỷ, hận thù. Thế giới có ánh sáng là khiêm nhường, hiền lành như Chúa Giêsu day. Nhưng cũng xuất hiện bóng tối là kiêu căng, tự mãn, coi thường tất cả. Có ánh sáng là điều độ, siêu thoát. Có bóng tối là tham sân si, chạy theo lạc thú, ham của cải, yêu chức quyền, địa vị. Có hiện hữu ánh sáng là công lý và hoà bình. có bóng tối là bất công, khủng bố và chiến tranh... Chúa Giêsu khẳng định nhiệm vụ của người tin và theo Chúa: "chúng con là ánh sáng thế gian” (Mt 5,14), và “Ánh sáng chiếu soi trong bóng tối, và bóng tối đã không diệt được ánh sáng” (Ga 1, 5).

Dụ ngôn "cỏ lùng và lúa" không kết thúc bằng hình ảnh bi quan của "cỏ lùng hoành hành" hay của "lửa thiêu vào mùa gặt". Cỏ lùng sẽ được tận diệt  và cánh đồng lúa luôn được tăng trưởng trong thửa ruộng con người, nếu để niềm tin được nuôi dưỡng và tăng trưởng và để đức ái được dậy men như hai dụ ngôn ngắn gọn về hạt cải (x. Mt 13, 31-32). và men trong bột (x. Mt 13, 33) kế tiếp. Hai dụ ngôn này mở ra một cái nhìn rất lạc quan về thực tại Nước Trời nơi tấm lòng của kiếp nhân sinh được Thiên Chúa cứu độ: nếu có niềm tin nhỏ bé và ít ỏi, nhưng một khi vượt qua được những trở ngại để vươn lên, hạt cải Nước Trời sẽ trở thành một cây lớn, làm chỗ nương tựa cho cuộc sống, niềm tin này giúp con người luôn vươn lên phát triển tâm linh và cuộc sống dù bản thân mình đang bị cỏ lùng chiếm hữu; hạt giống đức tin có những khả năng không ngờ : Khi
được gieo xuống đất, hạt giống bé tí xíu nó mọc lên thành một cây to. Thật ra, tác nhân chính của sự việc, đó là Thiên Chúa. Chính Người làm nảy sinh điều bất ngờ. Cộng với niềm tin nhỏ bé được nuôi dưỡng, con người có men của lòng mến Nước trời, lòng mến sẽ biến đổi bột-kiếp nhân sinh một cách mãnh liệt, từ đó cho ra những tấm bánh thơm ngon cho nhân gian và làm của lễ dâng lên cho Thiên Chúa.

Với sức mạnh của ân sủng Đức tin và lòng mến lan tỏa, chúng ta tận diệt được cỏ hoang và biến cánh đồng nhân sinh thành đồng ruộng tốt tươi đầy bông lúa chín vàng như trong Tin Mừng Chúa Giêsu đã dùng hình ảnh ánh sáng đẩy lùi bóng tối: “Tôi là ánh sáng đến thế gian, để bất cứ ai tin vào tôi, thì không ở lại trong bóng tối” (Ga 12, 46), tức thoát ra khỏi sự hoang tàn do cỏ lùng tàn phá. Nhưng nếu niềm tin vào lòng mến không được ăn rễ sâu vào trong tâm hồn của tôi và bạn, cánh đồng xanh của kiếp người sẽ bị hoang tàn như đám ruộng do cỏ lùng mọc um tùm như Chúa Giêsu cảnh tỉnh: "Vậy hãy coi chừng kẻo ánh sáng nơi anh lại thành bóng tối (Lc 11, 35), tức là lúc bị cỏ lùng xâm chiếm trong đời, khi chúng ta không tận lực chăm sóc lúa để cỏ mọc hoang dại cánh đồng.
Với sự nhẫn nại của Đức Kitô và niềm tin của Ngài nơi con người qua hai dụ ngôn đức tin hạt cải và lòng mến dậy men: “Những kẻ dữ hiện hữu trong thế gian này hoặc là để được cải thiện hay là nhờ họ mà những kẻ lành có thể luyện tập đức nhẫn nại" (Th. Augustino). Tôi và bạn đừng lo nguyền rủa bóng tối, cỏ lùng trong đời, nhưng hãy dấn thân thắp lên những ngọn nến sáng: Nến sáng của Niềm tin, Niềm tin hạt cải, nến ánh sáng của tình yêu,  bóng tối trong tôi bị đẩy lùi, cỏ lùng trong tôi bị tiêu hủy...
Vâng, cỏ lùng dù còn hiện hữu trong tâm chúng ta, nhưng nếu luôn nuôi dưỡng niềm tin và lòng mến dậy men, tôi và bạn sẽ cảm nghiệm được tâm tình của Thánh Phaolô: "Tất cả mọi người được cứu độ và nhận biết chân lý " (1 Tim. 2,4). Đức tin lớn mạnh và đức mến dậy men sẽ diệt được cỏ lùng.
Vâng, mong thay:
Mong thay luôn kiên nhẫn với chính mình,
Mong thay, một niềm tin được nuôi dưỡng dù chỉ bằng hạt cải,
Và mong thay một lòng mến sống động như men dậy bột

Lm. Vinh Sơn,  Sài Gòn - Biên Hòa 19/07/2008